NewsInNews | Αρχική σελίδα

Η νίκη της Χαμένης Ανοιξης 46 χρόνια μετά την καταστολή του κινήματος στην Πράγα για δημοκρατικό σοσιαλισμό (Γιώργος Σιακαντάρης , Τα Νεα)

Κανένα σχόλιο 🕔19 Αυγ 2014 14:56 Download PDF

siakantarisΣυμπληρώνονται αυτήν την εβδομάδα 46 χρόνια από την 21η Αυγούστου του 1968, όταν τα σοβιετικά τανκς κατέλυαν την προτελευταία απόπειρα για τη δημιουργία ενός σοσιαλισμού με δημοκρατικό πρόσωπο. Η τελευταία ήταν αυτή του Γκορμπατσόφ.

Είναι η μοναδική επέτειος για την οποία αισθάνομαι δεσμευμένος να γράφω κάτι κάθε χρόνο. Βεβαίως υπάρχουν πολλές επέτειοι οι οποίες αξίζουν κάθε χρόνο να αναδεικνύονται, η καταστολή όμως της Ανοιξης της Πράγας έχει μια ιδιαίτερη συναισθηματική αξία για όσους σε κάποια στιγμή της ζωής τους ασπάστηκαν τη φράση του έλληνα θεωρητικού της πολιτικής κοινωνιολογίας Νίκου Πουλαντζά: «Ο σοσιαλισμός ή θα είναι δημοκρατικός ή δεν θα υπάρξει».

Αυτό που κάνει – τουλάχιστον για μένα – ιδιαίτερη αυτήν την επέτειο είναι ότι έπρεπε να περάσουν 21 χρόνια για να καταγραφεί και επισήμως αυτό που αυτά τα γεγονότα δήλωναν όταν συνέβαιναν: ότι δηλαδή καμία κοινωνία αλληλεγγύης, κοινωνία δικαίου, κοινωνία ελευθερίας, αλλά κυρίως καμία κοινωνία ίσων ανθρώπων δεν μπορεί να υπάρξει εκεί όπου καταπατώνται οι στοιχειώδεις ελευθερίες.

Σίγουρα και άλλες ιστορικές στιγμές (το ανατολικογερμανικό ’53, ο ουγγρικός Οκτώβριος του ’56, η πολωνική Αλληλεγγύη) έδειξαν τα όρια του κομμουνιστικού ολοκληρωτισμού. Η Ανοιξη της Πράγας όμως έδειξε, έστω και με 20 χρόνια καθυστέρηση, όχι μόνο τα όρια του ολοκληρωτισμού, αλλά και την αξία της σοσιαλδημοκρατικής εναλλακτικής λύσης. Εδειξε ότι τα κοινωνικά συστήματα δεν αλλάζουν με λενινιστικο-σταλινικές ντιρεκτίβες. Κυρίως απέδειξε ότι μονισμός και ολοκληρωτισμός ταυτίζονται.

Θα ισχυριστεί κάποιος ότι όντως η Σοσιαλδημοκρατία (ΣΔ) δεν κατέλυσε τη δημοκρατία, μα δεν υπερέβη και τον καπιταλισμό. Η αλήθεια είναι ότι δεν κατέλυσε τον καπιταλισμό με αυθαίρετες πράξεις, γιατί θεώρησε πως πυρήνας της πολιτικής της ήταν η ανάπτυξη της δημοκρατίας. Γι” αυτό και άλλαξε ριζικά τα πάντα (και τον καπιταλισμό) στη μεταπολεμική Ευρώπη.

Κατ” αρχήν μια διευκρίνιση: ο καπιταλισμός και η δημοκρατία δεν ταυτίζονται. Αντιθέτως, οι σχέσεις τής απόλυτα ελεύθερης αγοράς με τη δημοκρατία είναι βαθύτατα αντιφατικές έως και εχθρικές. Η ΣΔ δεν ανέτρεψε τον καπιταλισμό, γιατί κατανόησε ότι αν θέλουμε να διατηρήσουμε τη δημοκρατία αυτός δεν ανατρέπεται. Μόνο μεταρρυθμίζεται σε συνθήκες οικονομικού, πολιτικού και ιδεολογικού πλουραλισμού. Ταυτοχρόνως υποστήριξε ότι η ίδια η δημοκρατία δεν είναι μόνο μέθοδος επιλογής κυβέρνησης αλλά και κοινωνικό σύστημα προάσπισης της ισότητας και της ελευθερίας.

 

Ο Βίλι Μπραντ με αφορμή την περίφημη οστπολιτίκ, την πολιτική συνεννόησης με το σοβιετικό μπλοκ, δήλωνε: «Αποδεχόμαστε το στάτους κβο για να το αλλάξουμε». Το ίδιο έκανε η ΣΔ σε σχέση με το κοινωνικό και οικονομικό στάτους κβο. Η σοσιαλδημοκρατική συναίνεση διατηρώντας τη δημοκρατία διέσωσε τον καπιταλισμό αλλά και τον μετασχημάτισε ριζικά. Αυτό που προέκυψε από αυτήν τη «διάσωση» δεν είχε καμία σχέση με τον καπιταλισμό της ασύδοτης αγοράς. Απόδειξη, ο καπιταλισμός της σημερινής νεοφιλελεύθερης συναίνεσης. Αυτός σήμερα είναι ό,τι πιο απειλητικό υπάρχει για τη δημοκρατία, την ελευθερία, την ισότητα, αλλά και για τον ίδιο τον καπιταλισμό.

Παρότι, όπως ισχυρίζεται ο Τοντορόφ, οι αντιθέσεις ανάμεσα σε μεταρρύθμιση, ισότητα, ελευθερία από τη μία και σε συντήρηση, ιεραρχία και αυταρχισμό διαχρονικά χαράσσουν τα όρια μεταξύ Αριστεράς και Δεξιάς, η μεγαλύτερη αντίθεση στις νεωτερικές κοινωνίες εξακολουθεί να είναι αυτή μεταξύ του ολοκληρωτισμού και της δημοκρατίας.

Ο Βασίλι Γκρόσμαν γράφει στο μνημειώδες έργο του «Ζωή και πεπρωμένο» (εκδόσεις Γκοβόστη, μετάφραση Γιώργου Μπλάνα), σ” αυτό το λογοτεχνικό μανιφέστο του αντιολοκληρωτισμού: «Μπορεί οι καταστάσεις να κάνουν τον άνθρωπο σκλάβο. Η φύση του όμως θα παραμείνει ανέπαφη. Αυτή η τάση του ανθρώπου προς την ελευθερία μπορεί να περιοριστεί, αλλά όχι να αλλάξει. Ο ολοκληρωτισμός δεν μπορεί να απαρνηθεί τη βία. Αν το κάνει χάθηκε. Η αδιάκοπη και απροκάλυπτη βία είναι η βάση του. Από την άλλη ούτε ο άνθρωπος μπορεί να απαρνηθεί την ελευθερία. Αυτό το συμπέρασμα είναι η ελπίδα της εποχής μας και η ελπίδα του μέλλοντος» (σελ. 246). Αυτό το συμπέρασμα είναι η ελπίδα κάθε εποχής και κάθε μέλλοντος. Ή αλλιώς η φράση του Πουλαντζά στη σημερινή της διάσταση θα ήταν «η δημοκρατία στην πολιτική και κοινωνική της ολοκλήρωση είναι σοσιαλισμός».

Ο Γιώργος Σιακαντάρης είναι διδάκτορας Κοινωνιολογίας

Σχετικά άρθρα

«Η πολιτική θα έπρεπε να είναι τέχνη…» Ο Κώστας Γαβράς μιλάει στο τελευταίο τεύχος της «Παρέμβασης» για την Πολιτική και την Τέχνη τού σήμερα και του αύριο

«Η πολιτική θα έπρεπε να είναι τέχνη…» Ο Κώστας Γαβράς μιλάει στο τελευταίο τεύχος της «Παρέμβασης» για την Πολιτική και την Τέχνη τού σήμερα και του αύριο 0

Συνέντευξη στη Δήμητρα Καραγιάννη Ήταν αργά το απόγευμα. Στη Δημοτική Βιβλιοθήκη Κοζάνης. Ανάμεσα σε βιβλία, Χάρτες

Αποψη: Το βαρύ τίμημα του ψεύδους και της ιδεοληψίας (Πάρις Κουκουλόπουλος, Καθημερινή)

Αποψη: Το βαρύ τίμημα του ψεύδους και της ιδεοληψίας (Πάρις Κουκουλόπουλος, Καθημερινή) 0

Ενα πράγμα δεν αντέχει η κυβέρνηση Τσίπρα - Καμμένου, γιατί αποκαλύπτει τον πραγματικό της χαρακτήρα,

Γράμμα στον Άγιο Βασίλη…(της Δήμητρας Καραγιάννη)

Γράμμα στον Άγιο Βασίλη…(της Δήμητρας Καραγιάννη) 0

- Μαμά, υπάρχει ο Άγιος Βασίλης; - Ναι, αν το πιστεύεις, υπάρχει. - Και πού

Οι λοκατζήδες της Τηλεθέρμανσης (Γράφει ο Μιχάλης Ραμπίδης)

Οι λοκατζήδες της Τηλεθέρμανσης (Γράφει ο Μιχάλης Ραμπίδης) 0

Από την Τετάρτη 28-12-16 το απόγευμα έως τις πρωινές ώρες της επομένης, το συνεργείο της

Εναλλακτικός τουρισμός στην Κοζάνη; Και γιατί όχι; (Της Δήμητρας Καραγιάννη)

Εναλλακτικός τουρισμός στην Κοζάνη; Και γιατί όχι; (Της Δήμητρας Καραγιάννη) 0

- «Τι μας φέρνετε απ’ την Κοζάνη; Κάρβουνο;» Τι απαντάς, άραγε, όταν ακούς ένα τέτοιο αποστομωτικό

Δεν υπάρχουν σχόλια

Δεν υπάρχουν σχόλια.

Δεν υποβλήθηκε κανένα σχόλιο.

Γράψτε ένα σχόλιο

Το email σας δεν θα δημοσιευτεί. Τα απαραίτητα πεδία εμφανίζονται με αστερίσκο *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

Εφημερεύοντα Φαρμακεία ΚΟΖΑΝΗΣ

Cine Olympion

Οι ταινίες που παίζονται σε ΚΟΖΑΝΗ

Θεατρικές παραστάσεις στην Κοζάνη

Θεατρικές Παραστάσεις ΚΟΖΑΝΗ

Ζώδια

Twitter

Καιρός

Καιρός σήμερα και πρόγνωση καιρού για κάθε περιοχή

Πρόγραμμα τηλεόρασης